En de winnaar is…Donald Trump

10 november 2016

Een voorzichtige gedachte-experiment over de vraag wat zijn presidentschap voor de goudprijs kan betekenen. 

Donald Trump is de nieuwe, 45ste, President van de Verenigde Staten. Trump heeft aanzienlijk meer dan 270 benodigde kiesmannen gewonnen en heeft daarmee Hillary Clinton verslagen. Dit betekent dat Trump vanaf januari volgend jaar – dan wordt hij geïnstalleerd als President – zijn beleidsplannen kan gaan uitvoeren. Waar die plannen op neerkomen is het herstructureren van de Amerikaanse staatsschuld door feitelijk faillissement te verklaren (Trump wil houders van de Amerikaanse staatsobligaties slechts een deel van hun vordering terugbetalen), een enorme belastingverlaging, het beperken van immigratie en heropenen van de reeds gesloten handelsverdragen en een nieuwe aanpak van de vrijhandelsverdragen waarover onderhandeld wordt (denk aan TTIP). Daarnaast heeft Trump het gemunt op Janet Yellen, voorzitter van de Fed. Onlangs zei hij nog dat die zich moet schamen, dat ze met het Fed-rentebeleid voor een ‘valse aandelenmarkt’ heeft gezorgd (lees, een enorme zeepbel gecreëerd) en dat de Fed alles behalve politiek onafhankelijk is. Over de lage rente van de Fed zei Trump dat hij als zakenman die historisch lage rente geweldig vindt maar als hij aan het landsbelang denkt ‘de rente hoger zou moeten zijn’.

Uiteraard moeten we nog zien wat van zijn beleidsvoornemens daadwerkelijk uitgevoerd wordt en in welke vorm. Maar laten we voor even aannemen dat Trump zijn plannen zoals hierboven geschetst wil implementeren, dat het dus geen holle frasen zijn geweest, wat voor gevolgen zou dat voor bijvoorbeeld de goudprijs hebben? 

Als President Trump het daadwerkelijk zou aansturen op een in feite faillissement van de Verenigde Staten, dan zou dat gunstig zijn voor de goudprijs. Hoezo? Omdat de Amerikaanse overheid inmiddels verslaafd is aan structureel meer uit te geven dan wat er binnenkomt. Als beleggers in de Amerikaanse staatsschuld slechts een deel van hun vordering zouden terugkrijgen, dan is de kans heel klein dat die daarna diezelfde Verenigde Staten opnieuw geld zouden willen lenen. Áls dat al zou gebeuren, dan zouden ze dat alleen tegen een fors hogere rente doen. Met een behoorlijke belastingverlaging is de kans groot dat de federale overheid echter juist meer geld zou moeten lenen dan ooit tevoren. Als dat op de internationale markt niet zou kunnen of alleen tegen een zeer hoge rente, dan ligt het voor de hand dat bijvoorbeeld de Fed een handje zou moeten helpen. 

Inflatie

Wat ook gunstig is voor de goudprijs in de plannen van Trump, is zijn voornemen om handelsverdragen open te breken en desnoods op te zeggen als die, in zijn ogen, negatief uitpakken voor de VS. Een van de vrijwel zekere gevolgen daarvan zou hogere inflatie in de VS zijn. Enerzijds omdat de importen duurder zouden worden door heffingen (de VS importeert veel meer dan dat het land exporteert overigens) en anderzijds omdat er op de Amerikaanse markt minder concurrentie zou zijn, waardoor de Amerikaanse bedrijven hun prijzen zouden kunnen verhogen. Het vooruitzicht op stijgende inflatie is doorgaans een omgeving waarin de goudprijs goed gedijt.

Als de Amerikaanse dollar ook veel zwakker zou worden, zou dat een extra factor zijn die de goudprijs zou opstuwen.

Wat negatief voor de goudprijs zou uitpakken is als Trump inderdaad een nieuwe Fed-voorzitter zou benoemen die dan, zoals Trump zegt echt te menen dat dat nodig is, de rente zou gaan verhogen.

Dat zou betekenen dat die inflatie-angst van zo net, toch veel minder zou zijn. Immers, een nieuwe Fed-voorzitter zou veel meer anti-inflatie zijn dan Yellen (wat niet al te moeilijk is, dunkt me).

Per saldo zou de prijs van goud in ons gedachte-experiment dus onder enige opwaartse druk komen. Maar zoals ik zeg betreft het een gedachte-experiment; we nemen aan dat Trump alles wat hij zei te doen ook wíl doen en kán doen.

Neem zijn voornemen de VS in feite failliet te verklaren. Ik kan me heel goed voorstellen dat alles en iedereen die iets voorstelt op economisch gebied, inclusief zijn adviseurs, hem op de vele, vele, negatieve gevolgen van zo’n besluit zouden wijzen. Daarnaast is er het Amerikaanse parlement, dat ermee moet instemmen. Het is waar dat de Republikeinen daarin in beide Kamers een, ruime, meerderheid hebben. Maar veel Senatoren komen uit staten waar men een faillissement en roekeloos financieel beleid niet duldt. Aangezien Trump voor zijn plannen zeker de Eerste Kamer nodig heeft, is de kans groot dat die dit deel van zijn plannen niet zou goedkeuren. Daarmee valt een belangrijke kracht die de goudprijs in ons gedachte-experiment omhoog zou jagen, weg.

Tot op zekere hoogte geldt hetzelfde voor het opzeggen van allerlei handelsverdragen. Het klinkt leuk en voordelig om het daarover te hebben, maar als de Senatoren zich erin verdiepen, zou er vrij snel naar voren komen dat er heel wat Amerikaanse staten zijn die daardoor veel economische pijn zouden lijden. Daarmee zou een benodigde meerderheid in de Senaat vrij snel komen te vervallen. De Republikeinen hebben een krappe meerderheid (52 tegen 48 Senatoren); de 48 Democratische senatoren zouden vrijwel zeker tegen het opzeggen stemmen, al is het maar omdat Trump met dat voorstel zou komen. Dat betekent dat er maar een paar Republikeinse Senatoren moeten afvallen en Trump kan zijn plan niet doorzetten (vergeet in dit opzicht niet dat Trump binnen zijn partij zeker niet op handen wordt gedragen). Daarmee komt ook de tweede bron waaruit opwaartse druk op de goudprijs kan komen, weg te vallen. 

Fed op de schop

Wat Trump relatief gezien het makkelijkst door de Senaat kan loodsen, zijn benoemingen in het Fed-bestuur en uiteindelijk het wegjagen van de voorzitter Yellen. Zoals ik al zei, geldt dat wie dan ook haar zou opvolgen, hij of zei, meer anti-inflatie centrale bankier zou zijn dan zij. Dat betekent dat de enige bron in dit ‘what if’-exercitie die de goudprijs omlaag zou drukken, níet weg komt te vallen.

Zo bezien zou het niet verbazen als de goudprijs onder President Trump in eerste instantie onder neerwaartse druk zou komen te staan. ‘In eerste instantie’ om minstens twee redenen. In de eerste plaats omdat een Fed in een nieuwe samenstelling misschien kan willen de rente te verhogen, maar de vraag is of de bank dat zal kúnnen doen, gezien de hoge schulden en het feit dat de Amerikaanse economie en overheid verslaafd zijn geworden aan gratis dan wel zeer goedkoop geld, zoals ik in het verleden uitvoerig behandeld heb.

In de tweede plaats is daar de kans dat de Amerikaanse economie onder President Trump in een recessie belandt. Doorgaans duurde de periode tussen twee recessies in de VS ongeveer 8 tot 10 jaar. De laatste recessie is alweer  8 jaar geleden. Volgens de biologische klok van de Amerikaanse economie loert een recessie in de VS om de hoek. Omdat een recessie de Fed juist ertoe zou aanzetten het monetaire beleid verder te verruimen, meer dan in de afgelopen jaren het geval is geweest, en waarschijnlijk tot spanningen tussen de VS en de rest van de wereld zou leiden, zou goud juist profiteren van die onrust en het vooruitzicht op meer inflatie down the road.

Kort samengevat: de economische plannen van Trump zouden de goudprijs in eerste instantie omlaag kunnen drukken maar later juist omhoog stuwen. Daar komen nog twee factoren bij, die beide gunstig zijn voor de goudprijs.

In de eerste plaats bedoel ik ermee het feit dat Trump zeer onvoorspelbaar is. Gedurende de verkiezingscampagne heeft hij zich over zo’n beetje elk denkbaar onderwerp in verschillende bewoordingen uitgelaten, soms is hij zelfs volledig gedraaid. Daaruit kunnen we afleiden dat hij onvoorspelbaar is, immers de man zelf weet vaak niet waar hij echt voor staat. Onvoorspelbaarheid van zo’n machtig iemand als de Amerikaanse President betekent per definitie onzekerheid op de markten. Edelmetalen gedijen doorgaans goed in tijden van grote onzekerheid.

In de tweede plaats is daar het buitenlands beleid van Trump. Zijn ideeën daarover zijn zeer uitgesproken, denk bijvoorbeeld aan wel de NAVO behouden maar de andere NAVO-landen meer laten betalen. Men kan zeggen dat Trump een beetje aanstuurt op een, relatieve, isolement van de VS op het wereldtoneel. De Amerikanen gaan niet meer overal agentje spelen, lijkt het credo van Trump te zijn. Dit betekent onder meer dat er meer ruimte komt voor andere landen om hun eigen plannen uit te voeren. Het zou niet verbazen als dat op den duur tot meer geopolitieke spanningen in de wereld zou leiden. Geopolitieke spanningen zijn zo goed als altijd goed nieuws voor de edelmetalenprijzen.  Vergeet hierbij overigens een belangrijke zaak niet: volgens de Amerikaanse Grondwet is buitenlands beleid het domein van de President, daar heeft het Parlement maar weinig mee te maken en dus weinig grip op. Met andere woorden: op dit gebied kan Trump wél doen wat hij wil.

Disclaimer

De bovenstaande analyse  is tot stand gekomen onder heel veel aannames en een subjectieve inschatting van de gevolgen, dat geef ik meteen toe. Maar het kan in dit stadium ook niet anders, immers we moeten de komende tijd kijken wat voor beleid President Trump zal willen en kunnen voeren. Is dan zo’n gedachte-experiment nutteloos? Ik vind van niet. Het helpt ons wat piketpaaltjes te plaatsen, stimuleert ons alvast na te denken over de gevolgen van het beleid van de nieuwe President en geeft ons een houvast bij het beoordelen van maatregelen die President Trump de komende tijd zal nemen.

Wat voor gevolgen de verkiezingsuitslag zal hebben op de financiële markten zullen we de komende tijd continu moeten beoordelen, iets wat we op deze plek ook zullen doen. Voorlopig geldt dat we een paar zaken niet moeten vergeten, namelijk

  • Niet alles wat Trump wil doen zal hij straks kunnen doen.
  • Niet alles wat Trump zegt te willen doen, is in het echt wat hij wil doen.
  • Dat zijn partij zowel het Witte Huis als de Senaat in handen heeft, wil niet zeggen dat Trump zonder tegenstand alles kan doen op economisch-financieel gebied wat hij wil.
  • Politiek is, ook in de VS, een kwestie van compromissen, het is geen dictatuur. Dat geldt ook voor Trump.
Plannen hebben, betekent niet dat de werkelijkheid ook zodanig zal zijn. Ik wijs bijvoorbeeld naar de overtuiging van President Bill Clinton die destijds aangaf dat de Amerikaanse staatsschuld tijdens zijn presidentschap helemaal terugbetaald zal worden. In die tijd voerden Amerikaanse economie discussies over de vraag of dat wel wenselijk is want de financiële markten zouden wel eens stuurloos kunnen worden. We weten allemaal hoe het daarmee afgelopen is.

Nieuwsbrief

Meld u aan voor onze wekelijkse nieuwsbrief en ontvang automatisch de scherpste analyses en het allerlaatste nieuws

Dit heeft niemand door en heeft enorme gevolgen

Meld u nu aan voor onze wekelijkse nieuwsbrief en ontvang gratis het exclusieve rapport:

“10 dingen die u MOET weten over goud”