Groter Amerikaans begrotingstekort geen goed nieuws

23 februari 2018

In december lukte het Amerikaans president Donald Trump om de belastingen te verlagen. Helaas doet Trump wat Bush eerder deed: 4de belastingen verlagen zonder tegelijkertijd de staatsuitgaven te verminderen. Het gevolg? Hogere begrotingstekorten, ten minste voor de komende tien jaar dat de belastingverlaging geldt. Het lijkt erop dat we zowel het laken kunnen hebben als het geld houden. Zoals econoom Milton Friedman ooit zei, “there is no such thing as a free lunch.” Mijn stelling is daarom duidelijk: de impact van Trump´s belastinghervorming op de economische groei wordt grotendeels overschat, terwijl de impact van Trump´s belastinghervorming op het begrotingstekort en de rente wordt structureel onderschat.

“There Is No Such Thing As a Free Lunch”

Je kan echter niet een oneindig begrotingstekort financieren met een oneindige obligatie-uitgifte. De enige manier om een begrotingstekort vandaag te financieren is vanwege de tegenwoordige waarde van toekomstige belastingopbrengsten. Een groter tekort en een grotere obligatie-uitgifte betekent dus toekomstige bezuinigingen.

Laten we het volgende gedachte-experiment doen: laten we zeggen dat er een electriciteitsbedrijf bestaat, Electrica B.V., dat verantwoordelijk is voor de stroomvoorziening van New Amsterdam. De CEO van Electrica, de altijd-handige Donald Grump, is van plan om de zaak voor altijd te laten voortbestaan.

Maar Donald Grump heeft het geniale idee om de schuld op 1% van het bbp van de stad te houden. Zo lang New Amsterdam blijft groeien, kan Electrica B.V. een tekort hebben, zo lijkt het althans.

Wat is er mis met dit idee?

Simpel: Electrica B.V. moet nog steeds rente over de schuld betalen met het geld dat het van haar klanten verdient.

Nou zeggen sommigen dat zo lang de groei van New Amsterdam boven de jaarlijkse rentelast ligt, we zo goed als een "free lunch" hebben. Maar niks is verder van de waarheid: op een bepaald punt zal de grotere schuld tot hogere rentes leiden, en op dat punt zullen de marginale kosten van meer schuld de economische groei overtreffen.

Sterker nog, dit is in essentie wat er momenteel in de Verenigde Staten gaande lijkt te zijn. De 10-jaarse rente steeg sinds de december van 2.3% naar grofweg 3%. De meeste analisten denken te menen dat dit vanwege aantrekkende economische groei is. Echter hebben we vorige week laten zien dat de toename in de 10-jaar staatsrente niet het resultaat is van hogere inflatie(verwachtingen). En het mechanisme dat deze analisten in gedachte hebben achter de huidige rentestijging is, simplistisch gesteld, hogere groei = hogere inflatie = hogere langetermijnrente. Maar dat is dus zeker niet zo.

Wat is dan wel de reden dat de Amerikaanse staatsrente 70 basispunten steeg?

Simpel: de belastingverlaging leidt tot grotere begrotingstekorten en dus meer schuld. Echter lijken de rentelasten harder te zullen groeien dan de economie (dat is, de mogelijke belastingopbrengsten). En dus heeft Trump eigenhandig ervoor gezorgd dat rentes stijgen door zijn belastingverlaging zonder vermindering van de staatsuitgaven. “No free lunch” dus.

Op de zeer, zeer lange termijn is er per definitie geen tekort. De tegenwoordige waarde van de belastingopbrengsten tussen nu en het einde der tijden is gelijk aan de tegenwoordige waarde van de overheidsuitgaven tussen nu en het einde der tijden.

Overigens is de VS niet het enige voorbeeld: de hoeveelheid staatsschuld die aangeboden wordt op de markt met AAA-rating is sterk afgenomen. Kortom, meer schuld, maar minder AAA. Maar politici denken helaas dat de lunch gratis is, terwijl de rekening in feite op den duur gepresenteerd zal worden aan de belastingbetaler.

De dollar en de staat zijn onafscheidelijk verbonden

Laat nou net het probleem zijn dat de Fed, sinds de crisis van 2008, de gelukkige bezitter is van een groot deel van de lange-termijn Amerikaanse staatsschuld. Dat betekent dat de dollar momenteel gedekt wordt door obligaties die voor het moment minder waard zijn (de Fed kocht het merendeel van deze obligaties toen de rentestand lager was). De verminderde kredietwaardigheid van de Amerikaanse overheid zou, op den duur, moeten leiden tot een zwakkere munt. Maar in eerste instantie leiden hogere rentes alleen maar tot een recessie, waarna de dollar weer tot veilige haven gebombardeerd zal worden.

Het kan verkeren op kapitaalmarkten.

Nieuwsbrief

Meld u aan voor onze wekelijkse nieuwsbrief en ontvang automatisch de scherpste analyses en het allerlaatste nieuws

“Tien dingen die u moet weten
alvorens u belegt in goud”

Meld u nu aan voor onze wekelijkse
nieuwsbrief en ontvang gratis het
exclusieve rapport over het beleggen
in goud.