Die vergadering in september 2010 was de laatste vergadering van Donald Kohn, een oudgediende bij de Fed. Kohn begon zijn loopbaan bij de Fed in 1970, als een econoom. In loop der tijd klom hij op om uiteindelijk, in de zomer van 2002, lid te worden van het Fed-bestuur. Als lid van het rentecomité, de FOMC, woonde hij 221 vergaderingen ervan bij.

In 2010 nam hij dus na ruim 40 jaar afscheid van de centrale bank. Tijdens zijn laatste vergadering vroeg een ander comitélid Kohn die kans te gebruiken om voor de laatste keer iets te zeggen, in dit geval een soort afscheidsopmerking te maken. Wat Kohn, na even nagedacht te hebben, zei, vond ik veelzeggend: ´Good luck´. Dat waren volgens de Fed-veteraan, die alles bij de Fed, in verschillende functies, wel meegemaakt had, de meest toepasselijke woorden. De andere leden van het rentecomité begonnen te lachen, iemand drong nog aan op toch iets meer van Kohn, die alleen nog toe te voegen had: ‘jullie zullen het nodig hebben’.

Vergeet niet, dit speelde zich in 2010 af. De eerste ronde van quantitative easing was gaande, de tweede ronde was in voorbereiding en men was opgelucht dat de diepe recessie van 2009 achter de rug was.

Het is alsof Kohn voorspellende gave had. De rente verlagen naar 0 procent en vervolgens de geldpersen aanzetten in een omgeving waarin de economie de hardste klap kreeg sinds de Grote Depressie bijna een eeuw eerder, dat was een naar omstandigheden heerlijke tijd voor de Fed. Iedereen vindt de centrale bankiers die met geld strooien en geld lenen zeer goedkoop maken, leuke mensen.

De lastige periode moest nog komen en Kohn wist dat. Vroeg of laat moet de Fed wel stoppen met QE en de rente gaan verhogen. Maar omdat rente laag houden en geld bijdrukken en strooien zo door alles en iedereen gewaardeerd wordt, bleef de Fed dat maar doen. Dat ging zo lang door dat de centrale bank nu in een situatie verkeert waarin die het eigenlijk niet goed kán doen.

Stop met geld gratis maken staat nu gelijk aan het afpakken van de drugs van een ernstig drugsverslaafde man. Wie de drugs afpakt weet niet hoe de verslaafde gaat reageren. Hij kan zich terugtrekken maar ook wild om zich heen gaan slaan en gewelddadig worden. Ga er echter mee door drugs te geven en je weet dat die drugsverslaafde zijn dood tegemoet gaat, zeker omdat hij na verloop van tijd zo went aan zijn dosis drugs dat hij een dubbele dosis nodig zal hebben om zich hetzelfde te voelen.

In termen van de Fed en de Amerikaanse economie betekent dit dat als de Fed de rente, na die in december verhoogd te hebben, nu langdurig op 0,25 procent blijft houden, de Amerikaanse economie alleen maar meer kwetsbaar zal worden. De zeepbel op de aandelenbeurzen wordt groter en groter, wat betekent dat steeds meer mensen er afhankelijk van worden (ook omdat velen door die lage rente hun spaargeld gaan beleggen). Dat op zijn beurt houdt in dat je nooit meer het beleid kunt normaliseren. Doe je dat wel – vergeet niet dat we het dan hebben over een Fed-rente van zeker 4 procent – dan zou dat zoveel pijn doen, dat het slechts in theorie een optie is.

Bovendien geldt dat als je doorgaat met geld zo goed als gratis maken, dat vroeg of laat tot stijgende inflatie zal leiden. Maar ook dan zul je niet voldoende kunnen ingrijpen, zelfs als je dat zou willen wat met de huidige samenstelling van het rentecomité van de Fed een grote als is, want zoals gezegd bij een beetje hogere rente dreigen de talloze zeepbellen leeg te lopen. Uiteindelijk gebeurt dat wel als beleggers de inflatie zien stijgen én de Fed daartegen niets of te weinig zien doen. Beleggers jagen dan de langetermijnrentes omhoog en die prikken die zeepbellen door.

De andere mogelijkheid is dat de Fed de officiële rente dit jaar nog 3 of 4 keer verhoogt zoals velen verwachten. Maar ook daarvoor geldt dat het volkomen onzeker is hoe de Amerikaanse economie zal reageren. En dan heb ik het nog niet eens over het feit dat 2016 een verkiezingsjaar is. Normaliter probeert de Fed in zo een jaar niet op te vallen, maar anno 2016 geldt ook dat als de Fed de rente behoorlijk verhoogt, de bank de schuld zal krijgen van alles wat er ook maar een beetje fout zou gaan in de VS. Het is nog net dat men bij slecht weer niet de Fed als schuldige zou aanwijzen.

Waar ik ook even van af blijf is de vraag of het herstel van de Amerikaanse economie zo sterk is als dat velen, de Fed incluis, ons vertellen. Het is toch een beetje frappant, zeggen dat het herstel sterk is maar tegelijkertijd beloven dat de officiële rente eind dit jaar hooguit naar 1,25 procent zal gaan en eind 2017 naar 2,5, ver onder het normale niveau.

Ik heb het op deze plek eerder geschreven, het ziet er allemaal steeds meer naar uit dat de crisis in de zin dat een economie in recessie zit en de werkloosheid stijgt, voorlopig een beetje onder controle is maar dat een ergere crisis, die de werking van onze economie en ons geldstelsel betreft, nog in alle hevigheid los moet barsten wanneer het duidelijk wordt dat de Fed geen kant meer op kan en het kaartenhuis dat ons moderne geldstelsel is, instort.

Nee, die Kohn die was denk ik maar wat blij om in 2010 af te zwaaien. De oude rot in het vak wist het: vanaf nu wordt het veel minder leuk een centrale bankier te zijn, laat ik er maar nu mee stoppen. Nu ik erover nadenk…Kohn had niet genoeg van zijn vak. Immers, na zijn vertrek bij de Fed ging hij aan de slag als lid van het Comité voor Financiële Stabiliteit van de Britse centrale bank en als senior strateeg bij een kleine economische consultancy in de VS. En weg bij de Fed hóefde hij in 2010 niet overigens, hij koos er zelf voor de Fed te verlaten, zijn benoeming was goed tot 31 januari dít jaar! Mijn vermoeden is dat Kohn, als je het hem nu zou vragen iets richting de leden van het rentecomité van de Fed te zeggen, gewoon zou herhalen ‘good luck’.