De spaarrente bij de Rabobank ging deze maand als eerste van alle banken onder de 1 procent. De rest zal spoedig volgen, want meer dan 25% van alle uitstaande Europese staatsobligaties heeft een negatieve rente. Voor het eerst in de geschiedenis zijn er bedrijven die geld lenen tegen een negatieve rente. In Duitsland en Denemarken leggen spaarders al geld toe om hun spaarcenten bij een bank onder te brengen. Om het erger te maken, dit zijn nominale negatieve rentes. Als we naar de reële rente kijken (gecorrigeerd voor inflatie), is de situatie nog verontrustender. Velen zijn daarom wanhopig op zoek naar rendement. Maar deze 'reach for yield' kan tot groot persoonlijk leed leiden en het verlies van een groot deel van het vermogen.

'Junk bonds', of 'high yield bonds', waren nog nooit zo overgewaardeerd. Met wereldwijde nulrentes, zijn veel beleggers overgestapt naar dit soort zeer risicovolle bedrijfsobligaties met een hogere rente. Het gevolg? Nog nooit was de rente op 'junk bonds' zo laag. En nog nooit belegden particulieren zoveel geld in dit soort obligaties door middel van indexfondsen, oftewel ETF's.

De term 'junk bonds' komt uit de jaren '70 en '80. Michael Milken, een wegens fraude veroordeelde ex-bankier, werd destijds gekroond tot de 'junk bond'-koning.

Hij financierde bedrijfsovernames door direct een hoop van dit soort risicovolle obligaties de markt op te gooien. Milken had goede connecties, en kon daarom genoeg kopers vinden voor deze 'junk bonds'.

Deze obligaties hebben onder normale omstandigheden hoge rentes. Dankzij de wereldwijde nulrentes die centrale banken hanteren, zijn de rentes op deze 'junk bonds' naar beneden gekomen.

Spaarders, wanhopig voor rendement, kiezen indexfondsen in 'junk bonds' omdat deze o zo aantrekkelijk lijken. Veiligere obligaties dragen een rente van weinig tot niks. Die 6% nominale rentevergoeding van deze indexfondsen lijkt daarom op een godswonder.

Weet u wat er in 1990 gebeurde?

Het aantal faillissementen nam ineens toe. Tien jaar lang ging gemiddeld 2,2% van deze obligaties over de kop. In 1989 verdubbelde dit percentage en ging het mis. Drexel Burnham Lambert — één van de grootste handelaren in deze risicovolle obligaties — ging over de kop en Michael Milken werd veroordeeld voor illegaal handelen.

'Junk bond'-koning Michael Milken werd een 'junk bond'-schoothondje.

Weet u wat er met uw indexfonds kan gebeuren?

Een ETF, of indexfonds, is net zo liquide als de onderliggende waarde. En wanneer het tegenzit, worden 'junk bonds' berucht illiquide. Wanneer iedereen wil verkopen, wanneer bedrijven van wie deze 'high yield bonds' zijn massaal failliet gaan, droogt de handel volledig op en zijn zij aan de straatstenen niet kwijt te raken. Het gevolg? De meest spectaculaire koersverliezen in obligatiemarkten ooit gezien.

Kortom, 'junk bonds' voor particulieren: slechte keuze. Indexfondsen (ETF's) in 'junk bonds': nog slechtere keuze.

Ik ben vaak erg kritisch op de AFM, maar ze hebben volstrekt gelijk in het waarschuwen van beleggers voor CFD-producten. In feite horen CFD's thuis in het casino, niet in een beleggingsportefeuille.

CFD staat voor 'contract for difference' en is in feite een weddenschap 'tegen het huis' zonder dat de onderliggende waarde (een aandeel, grondstof of obligatie) hierbij aan te pas komt. Vaak zijn dit kortlopende contracten, bijvoorbeeld 24 uur, waardoor het weinig met de ambacht van beleggen van doen heeft.

Deze CFD's lijken op het vroegere fenomeen in de V.S., toen zogeheten 'bucket shops' als paddestoelen uit de grond schieten. Hier ging de normale man naartoe om in aandelen en grondstoffen te speculeren, maar in feite ging men een weddenschap met het huis aan. Er vond nooit enige eigendomsoverdracht plaats van de onderliggende effecten. De Amerikaanse autoriteiten traden op: in 1920 waren deze handelshuizen al zo goed als verboden.

Door de lage rendementen en spaarrentes, vallen veel particulieren voor de enorme beloftes van dit turbobeleggen. Potentiële rendementen van honderden of duizenden procenten vliegen beleggers om de oren. De kans is echter groter dat u uw gehele inleg verliest. Speel niet met hefbomen, en kortlopende CFD-contracten, als u niet weet wat u doet. Anders kunt u net zo goed geld op een voetbalwedstrijd zetten.

De populariteit van tech-aandelen is ongekend. We lezen absurde bedrijfswaarderingen in de kranten voor bedrijven als Instagram (33 miljard dollar op een omzet van 700 miljoen), Slack (2,8 miljard), Snapchat (15 miljard) en Pinterest (11 miljard). Het is lastig te geloven dat deze digitale prikborden (Pininterest) of foto-apps (Snapchat) miljarden waard zijn vaak zonder enige noemenswaardige inkomsten.

Maar omdat veel particulieren deze platformen kennen of zelfs gebruik maken van hun diensten, is het aanlokkelijk om geld in 'een aandeel Twitter' te stoppen. De naam is zo bekend, en het aandeel voelt daarom zo vertrouwelijk en 'veilig', in zekere zin.

Veel mensen zullen zich echter achter de oren krabben wanneer bedrijfswaarderingen van dit soort tech-bedrijven naar beneden komen, en ook de huidige private-equityhausse (private-equitybedrijven financieren dit soort tech-bedrijven in eerste instantie, in de hoop op een latere beursgang) tot een einde komt. Particuliere beleggers zullen dan in veel gevallen met lege handen staan. "Pocas nueces, mucho ruído", zoals de Spanjaarden zouden zeggen. "Veel geschreeuw en weinig wol".

Anno 2015 dient het voor de meeste mensen niet langer te draaien om rendement, maar om vermogensbescherming. In 2008 grepen veel mensen al naar rendement door hun geld bij Icesave te stallen, dat bijna een procentpunt (1%) meer beloofde. De gevolgen zijn bekend.

Mocht u op het punt staan zich door één van deze drie valkuilen in de luren te laten leggen, weet dan dat dat een kostbare vergissing kan zijn.